บัตรประชาชนที่ต้อง “ทำใหม่” มีสองแบบ คือทำ ครั้งแรกเมื่ออายุครบ 7 ปีบริบูรณ์ กับ เปลี่ยนบัตร เพราะหมดอายุ หาย ชำรุด เปลี่ยนชื่อ หรือย้ายที่อยู่ คู่มือของกรมการปกครองให้ยื่นคำขอภายใน 60 วัน ในแทบทุกกรณี ช้ากว่านั้นปรับไม่เกิน 100 บาท ค่าธรรมเนียม 100 บาท ใช้กับบัตรหาย ชำรุด เปลี่ยนชื่อ และย้ายที่อยู่ที่ขอเปลี่ยนบัตร ส่วนการทำครั้งแรกกับบัตรหมดอายุ ไม่มีค่าธรรมเนียมอยู่ในรายการของกรมฯ
เอกสารที่ใช้ต่างกันไปตามเหตุ ลองหากรณีของคุณในรายการข้างล่าง
- 7 ปีอายุที่ต้องทำบัตรครั้งแรกถึง 70 ปี ส่วนเกิน 70 ปีทำหรือไม่ก็ได้
- 60 วันกำหนดยื่นคำขอ นับจากเหตุที่ต้องทำ
- 100 บาทเปลี่ยนบัตรเพราะหาย ชำรุด เปลี่ยนชื่อ ย้ายที่อยู่
- 8 ปีอายุบัตร นับถึงวันเกิดที่มาถึงหลังวันออกบัตร
ที่มา: คู่มือทางการทะเบียน กรมการปกครอง (ด้านบัตรประจำตัวประชาชน) · ข้อมูล ณ ตุลาคม 2569
เอกสารที่ใช้ แยกตามกรณี
ที่มา: คู่มือทางการทะเบียน กรมการปกครอง · ข้อมูล ณ ตุลาคม 2569
ถ้าตอบว่า “ใช้บัตรเดิม” ได้ แปลว่ากรณีของคุณง่ายที่สุด ที่ยากกว่าคือกรณีที่บัตรเดิมไม่อยู่ในมือแล้ว
| กรณี | ยื่นภายใน | เอกสารหลัก |
|---|---|---|
| ทำครั้งแรก | 60 วันหลังอายุครบ 7 ปี | สูติบัตร |
| บัตรหมดอายุ | 60 วันหลังหมดอายุ | บัตรเดิม |
| บัตรหาย | 60 วันหลังบัตรหาย | เอกสารราชการที่มีรูปถ่าย |
| บัตรชำรุด | 60 วันหลังชำรุด | บัตรที่ชำรุด |
| เปลี่ยนชื่อ | 60 วันหลังแก้ทะเบียนบ้าน | บัตรเดิม และหลักฐานการเปลี่ยนชื่อ |
| ย้ายที่อยู่ | ไม่บังคับ | บัตรเดิม |
ตารางนี้สรุปจากคู่มือทางการทะเบียนของกรมการปกครอง ข้อมูล ณ ตุลาคม 2569 รายละเอียดของบัตรหมดอายุอยู่ที่ บัตรประชาชนหมดอายุ และของบัตรหายอยู่ที่ บัตรประชาชนหาย
ทำบัตรครั้งแรก ต้องอายุ 7 ปี ไม่ใช่ 15 ปี
หลายคนจำว่าบัตรประชาชนใบแรกทำตอน 15 ปี แต่คู่มือของกรมการปกครองเขียนไว้ว่า ผู้มีสัญชาติไทยที่อายุตั้งแต่เจ็ดปีบริบูรณ์แต่ไม่เกินเจ็ดสิบปีบริบูรณ์ และมีชื่ออยู่ในทะเบียนบ้าน ต้องมีบัตรประจำตัวประชาชน คนที่อายุเกิน 70 ปีไม่บังคับ แต่ขอทำได้ถ้าต้องการ
กำหนดยื่นคือ 60 วัน เริ่มนับเมื่อมีเหตุ เช่น อายุครบ 7 ปี ได้สัญชาติไทย หรือถูกเพิ่มชื่อในทะเบียนบ้านเพราะตกสำรวจหรือแจ้งเกิดเกินกำหนด เอกสารสำหรับเด็กอายุ 7 ปีคือสูติบัตร ถ้าไม่มี คู่มือยอมให้ใช้เอกสารราชการอื่น เช่น สำเนาทะเบียนนักเรียน ใบสุทธิ ประกาศนียบัตร หรือหนังสือเดินทาง ถ้ายังไม่ได้แจ้งเกิด ให้ดู แจ้งเกิดกี่วัน ก่อน
บัตรชำรุด เปลี่ยนชื่อ ย้ายที่อยู่
บัตรชำรุดในสาระสำคัญ หมายถึงกรณีอย่างไฟไหม้บางส่วนหรือถูกน้ำจนเลอะเลือน ต้องขอเปลี่ยนภายใน 60 วัน ค่าธรรมเนียม 100 บาท ถ้าบัตรเสียหายจนพิสูจน์ตัวบุคคลไม่ได้ คู่มือให้พาเจ้าบ้านหรือบุคคลที่น่าเชื่อถือไปรับรอง แต่ถ้าคุณมีเอกสารราชการที่มีรูปถ่ายอื่นไปแสดง ไม่ต้องพาใครไป
เปลี่ยนชื่อตัวหรือชื่อสกุล ต้องยื่นขอบัตรใหม่ภายใน 60 วันนับจากวันที่แก้ในทะเบียนบ้าน ใช้บัตรเดิมกับหลักฐานการเปลี่ยนชื่อ ค่าธรรมเนียม 100 บาท
ย้ายที่อยู่ ไม่บังคับให้เปลี่ยนบัตร คู่มือเขียนว่าเปลี่ยนตามความสมัครใจ ถ้าไม่เปลี่ยน ก็ใช้บัตรเดิมได้จนหมดอายุ เปลี่ยนเมื่อบัตรยังไม่หมดอายุเสียค่าธรรมเนียม 100 บาท ถ้าเพิ่งย้ายทะเบียนบ้าน อ่านขั้นตอนที่ ย้ายทะเบียนบ้าน ก่อน
ไปทำที่ไหน จองคิวได้ไหม
ยื่นคำขอที่ที่ว่าการอำเภอ สำนักงานเขตในกรุงเทพฯ เทศบาลที่ให้บริการจัดทำบัตรประจำตัวประชาชน หรือเมืองพัทยา กรมการปกครองมีระบบจองคิวล่วงหน้าที่ BORA Web Portal เข้าด้วยแอป ThaID ข่าวของกรมฯ เมื่อปี 2566 ระบุว่าลงทะเบียนล่วงหน้าได้ 15 วัน และช้าที่สุดไม่เกิน 16.00 น. ก่อนวันเข้ารับบริการ ระบบอาจเปลี่ยนไปแล้ว ให้เช็กที่เว็บไซต์หรือโทร 1548 ก่อนไป
ค่าธรรมเนียมและใบรับ
- บัตรหายหรือถูกทำลาย
- 100 บาท
- บัตรชำรุดในสาระสำคัญ
- 100 บาท
- เปลี่ยนชื่อตัวหรือชื่อสกุลในทะเบียนบ้าน
- 100 บาท
- ย้ายที่อยู่และขอเปลี่ยนบัตรเมื่อบัตรยังไม่หมดอายุ
- 100 บาท
- ใบแทนใบรับ
- 10 บาท
- ทำครั้งแรก และบัตรหมดอายุกรมการปกครองไม่ได้ระบุค่าธรรมเนียมสองกรณีนี้
- ไม่มีในรายการ
ที่มา: คู่มือทางการทะเบียน กรมการปกครอง ตามกฎกระทรวง พ.ศ. 2559 · ข้อมูล ณ ตุลาคม 2569
ค่าธรรมเนียมตามกฎกระทรวง พ.ศ. 2559 มีสองอัตรา คือ 100 บาทสำหรับการออกบัตรใหม่ในกรณีหาย ชำรุด เปลี่ยนชื่อ และย้ายที่อยู่ กับ 10 บาทสำหรับใบแทนใบรับและการขอคัดรับรองข้อมูลเกี่ยวกับบัตร
ถ้าได้ใบรับแทนบัตรมา แล้วใบรับหาย ขอใบแทนใบรับได้ ฉบับละ 10 บาท จึงควรถ่ายรูปใบรับเก็บไว้ด้วย
เก็บบัตรไว้ให้หาเจอ
วิธีที่ทำเองได้ คือถ่ายรูปหน้าบัตรและหลังบัตรเก็บไว้ในที่ล็อกได้ จดวันที่บัตรจะหมดอายุ แล้วตั้งเตือนในปฏิทินล่วงหน้า 60 วัน เพราะกฎให้ยื่นก่อนหมดอายุได้ 60 วัน แนวคิดแฟ้มเอกสารสำรองอยู่ที่ แฟ้มเอกสารฉุกเฉินแบบดิจิทัล
Paperlock ช่วยตรงที่แอปอ่านวันหมดอายุจากรูปบัตรให้เอง และถ้าเปิดการแจ้งเตือนไว้ จะเตือนก่อนหมดอายุ 6 เดือน 30 วัน และ 7 วัน เอกสารประจำตัวจะเบลอจนกว่าคุณจะยืนยันด้วย Face ID
ข้อมูลในหน้านี้ ณ ตุลาคม 2569 ถ้ากรณีของคุณซับซ้อนกว่าที่เขียนไว้ เช่น ไม่มีทั้งเอกสารและคนรับรอง ให้ถามที่ว่าการอำเภอหรือสายด่วนกรมการปกครอง 1548