ย้ายทะเบียนบ้านต้อง แจ้งภายใน 15 วัน ทั้งการ ย้ายออก นับจากวันที่ย้ายออก และการ ย้ายเข้า นับจากวันที่เข้าอยู่บ้านใหม่ ผู้มีหน้าที่แจ้งตามกฎหมายคือเจ้าบ้าน ถ้าแจ้งตรงเวลา ไม่เสียค่าธรรมเนียม ถ้าไม่อยากเดินทางไปอำเภอเดิม เลือก ย้ายปลายทาง ที่สำนักทะเบียนของบ้านใหม่ได้ ค่าธรรมเนียม 20 บาท หรือทำ ออนไลน์ ผ่าน BORA Web Portal ด้วยแอป ThaID โดยให้เจ้าบ้านหลังใหม่กดยืนยัน

ถ้าเลย 15 วันไปแล้ว ยังแจ้งได้ แต่ต้องเสียค่าธรรมเนียมแจ้งเกินกำหนด รายละเอียดอยู่ข้างล่าง

15 วันหลังวันย้าย
  1. วันที่ย้ายออกเริ่มนับ 15 วันสำหรับแจ้งย้ายออก
  2. วันที่ย้ายเข้าเริ่มนับ 15 วันสำหรับแจ้งย้ายเข้าหรือย้ายปลายทาง
  3. ภายใน 15 วันแจ้งตรงเวลา ไม่เสียค่าธรรมเนียม (ย้ายปลายทาง 20 บาท)
  4. เกิน 15 วันยังแจ้งได้ แต่ต้องเสียค่าธรรมเนียมแจ้งเกินกำหนด

มาตรา 30 และมาตรา 51 พ.ร.บ.การทะเบียนราษฎร พ.ศ. 2534 · ข้อมูล ณ ตุลาคม 2569

สามวิธีย้ายชื่อ เลือกแบบไหนดี

ย้ายออนไลน์ผ่าน BORA Web Portal
  1. ลงทะเบียนแอป ThaIDทำเองด้วยรูปบัตรและเซลฟี่ หรือให้เจ้าหน้าที่ที่สำนักทะเบียนช่วย
  2. เข้า BORA Web Portal ด้วย ThaIDเลือก “ระบบการแจ้งย้ายที่อยู่ด้วยตนเอง”
  3. กรอกเลขบัตรประชาชนของเจ้าบ้านบ้านหลังที่จะย้ายเข้า
  4. เจ้าบ้านยืนยันและยินยอมใน ThaIDคำขอจะส่งไปยังนายทะเบียนอัตโนมัติ
  5. รอนายทะเบียนอนุมัติผลจะแจ้งให้ทราบภายหลัง

ที่มา: BORA Web Portal ของกรมการปกครอง และขั้นตอนที่เทศบาลตำบลแม่วางเผยแพร่ (ตัวอย่าง)

แบบดั้งเดิม สองขั้น ไปแจ้งย้ายออกที่สำนักทะเบียนท้องที่ที่มีชื่ออยู่ในทะเบียนบ้าน รับใบแจ้งการย้ายที่อยู่ (ท.ร.6) ตอนที่ 1 และ 2 กลับมา แล้วนำไปแจ้งย้ายเข้าที่สำนักทะเบียนของบ้านใหม่ ถ้าเจ้าบ้านเดิมไปแจ้งย้ายออกให้ไม่ได้ คู่มือของกรมการปกครองบอกว่าผู้ย้ายขอทำหน้าที่เจ้าบ้าน เพื่อย้ายชื่อตัวเองออกได้

ย้ายปลายทาง ไปที่สำนักทะเบียนของบ้านใหม่ที่เดียว นายทะเบียนที่นั่นจะแจ้งไปยังสำนักทะเบียนเดิม ให้ย้ายชื่อคุณออกจากทะเบียนบ้านเดิมให้เอง ผู้แจ้งคือผู้ย้ายเองหรือผู้ที่ได้รับมอบหมาย ภายใน 15 วันนับจากวันที่ย้ายเข้า ค่าธรรมเนียม 20 บาท เหมาะกับคนที่ย้ายข้ามจังหวัด และไม่อยากเสียค่ารถกลับบ้านเก่าไปหนึ่งเที่ยว

ออนไลน์ ทำจากโทรศัพท์ ไม่ต้องจองคิว แต่มีเงื่อนไขสำคัญ คือเจ้าบ้านหลังใหม่ต้องมี ThaID และกดยืนยันให้

ย้ายออนไลน์ผ่าน ThaID ทำอย่างไร

กรมการปกครองเปิด BORA Web Portal (thportal.bora.dopa.go.th) ซึ่งเข้าใช้งานด้วยแอป ThaID หนึ่งในบริการคือ “ระบบการแจ้งย้ายที่อยู่ด้วยตนเอง” ขั้นตอนตามที่เทศบาลตำบลแม่วางเผยแพร่ไว้เป็นตัวอย่าง คือ เลือกเมนูนี้ กรอกเลขบัตรประชาชนของเจ้าบ้าน เจ้าบ้านจะได้รับข้อความในแอปให้ยืนยันตัวตนและให้ความยินยอม เมื่อกดยืนยันแล้ว คำขอจะส่งไปยังนายทะเบียนโดยอัตโนมัติ และนายทะเบียนจะอนุมัติแล้วแจ้งผลภายหลัง

จุดที่ทำให้ติดบ่อยที่สุดคือเจ้าบ้าน ถ้าคุณเช่าห้อง เจ้าบ้านตามทะเบียนอาจเป็นเจ้าของตึกที่ไม่เคยลง ThaID ในกรณีนั้น การไปที่สำนักทะเบียนพร้อมเอกสารยินยอมของเจ้าบ้าน จะเร็วกว่ารอให้เขาติดตั้งแอป

ลงทะเบียน ThaID ทำเองได้ด้วยการถ่ายรูปบัตรประชาชน ถ่ายเซลฟี่ และตั้งรหัสผ่าน 8 หลัก หรือให้เจ้าหน้าที่ที่สำนักทะเบียนช่วยลงทะเบียนให้

ช้าเกิน 15 วัน เสียอะไร

เอกสารแจ้งย้ายที่อำเภอหรือสำนักงานเขต

ที่มา: คู่มือทางการทะเบียน สำนักบริหารการทะเบียน กรมการปกครอง

ข้อนี้มีข้อมูลเก่าปนอยู่เยอะ เพราะกฎหมายเปลี่ยนไปแล้ว พระราชบัญญัติการทะเบียนราษฎร (ฉบับที่ 3) พ.ศ. 2562 ยกเลิกมาตรา 48 ที่เคยเป็นบทลงโทษปรับ ปัจจุบันมาตรา 51 กำหนดว่าการแจ้งเมื่อพ้นกำหนดเวลา ทำได้เมื่อผู้แจ้งเสีย ค่าธรรมเนียมการแจ้งเกินกำหนด ตามที่กฎกระทรวงกำหนด ซึ่งต่างกันได้ตามระยะเวลาที่ล่าช้า แต่ต้องไม่เกินอัตราท้ายพระราชบัญญัติ คือ ครั้งละไม่เกิน 1,000 บาท

คู่มือทางการทะเบียนของกรมการปกครองยังแสดงอัตราแบบขั้นบันได คือ เกินกำหนดไม่เกิน 6 เดือน 30 บาท เกิน 6 เดือนแต่ไม่เกิน 1 ปี 50 บาท และเกิน 1 ปี คิดเพิ่มแต่ไม่เกิน 500 บาท เราไม่พบกฎกระทรวงฉบับปัจจุบันที่ยืนยันตัวเลขชุดนี้ จึงขอให้ถือเป็นแนวทาง และถามอัตราจริงที่สำนักทะเบียนก่อน

สรุปสั้น ๆ ช้าไปไม่กี่วันไม่ใช่เรื่องใหญ่ แต่ก็ไม่มีเหตุผลอะไรให้ช้า

เอกสารที่ต้องเตรียม ถ้าไปที่สำนักทะเบียน

เช็กลิสต์ข้างบนรวมเอกสารจากคู่มือของกรมการปกครองทั้งฝั่งย้ายออกและย้ายเข้า ส่วนการย้ายปลายทาง คู่มือของเทศบาลตำบลป่าก่อดำ (ตัวอย่าง) ระบุบัตรประชาชนของผู้แจ้ง สำเนาทะเบียนบ้านฉบับเจ้าบ้าน และสำเนาบัตรของเจ้าบ้าน พร้อมคำยินยอมเป็นหนังสือ ถ้าเจ้าบ้านไม่ได้มาแสดงตัวเอง

ถ้าใบ ท.ร.6 ที่ได้จากการแจ้งย้ายออกหายก่อนจะไปแจ้งย้ายเข้า ขอใบแทนได้ที่สำนักทะเบียนที่ออกใบนั้น โดยคู่มือของเทศบาลตำบลสำโรงใหม่ (ตัวอย่าง) ให้แนบสำเนารายงานประจำวันจากสถานีตำรวจ

ย้ายแล้ว อะไรต้องตามแก้อีก

บัตรประชาชน ไม่บังคับเปลี่ยน คู่มือของกรมการปกครองบอกว่าใช้บัตรเดิมต่อได้จนกว่าจะหมดอายุ ถ้าอยากให้ที่อยู่บนบัตรตรงกับบ้านใหม่ ขอเปลี่ยนได้ ค่าธรรมเนียม 100 บาท พอถึงรอบบัตรหมดอายุ ที่อยู่ใหม่จะมาเองอยู่แล้ว ดูรอบนั้นได้ที่ บัตรประชาชนหมดอายุ

ทะเบียนบ้านมีผลกับเรื่องอื่นด้วย เช่น สิทธิการรักษาพยาบาลและสิทธิเลือกตั้ง นอกจากนั้นยังมีที่อยู่ในบัญชีธนาคาร ประกัน และที่อยู่ส่งเอกสารภาษีที่ต้องเปลี่ยนเอง รายการทั้งหมดตอนย้ายบ้านอยู่ที่ เอกสารที่ต้องจัดการเมื่อย้ายบ้าน และถ้าเป็นห้องเช่า ดูเรื่องสัญญาเช่าและเงินประกันได้ที่ เช่าห้องหรืออพาร์ตเมนต์

เก็บหลักฐานการย้ายไว้

แบบทำเอง ถ่ายรูปหน้าทะเบียนบ้านหน้าที่มีชื่อคุณหลังย้ายเสร็จ และใบ ท.ร.6 ถ้าได้มา เก็บไว้ในแฟ้มเดียวกับสัญญาเช่าหรือสัญญาซื้อบ้าน ทะเบียนบ้านเป็นเอกสารที่ถูกขอบ่อยจนน่ารำคาญ ตั้งแต่สมัครงาน กู้เงิน ไปจนถึงยื่นภาษี

Paperlock ช่วยให้รูปเหล่านี้ไม่จมอยู่ในอัลบั้ม ถ่ายเก็บไว้ แอปจะอ่านว่าเป็นเอกสารอะไรและจัดเก็บให้เอง วันที่ต้องใช้ก็ถามว่า “ทะเบียนบ้านหลังใหม่” แล้วได้รูปเอกสารขึ้นมาทันที

ข้อมูลในหน้านี้ ณ ตุลาคม 2569 กรณีพิเศษ เช่น ย้ายไปต่างประเทศ ซึ่งชื่อจะย้ายไปอยู่ในทะเบียนบ้านชั่วคราวของสำนักทะเบียน ให้สอบถามสำนักทะเบียนหรือสายด่วนกรมการปกครอง 1548