Mirasçılık belgesini (halk arasında veraset ilamı) sulh mahkemesi veya noter verir. Türk Medeni Kanunu'nun 598. maddesi tam olarak bunu söylüyor: başvuru üzerine yasal mirasçı oldukları belirlenenlere, sulh mahkemesince veya noterlikçe mirasçılık sıfatlarını gösteren bir belge verilir. Noter yolu her iş için açık değil: yargılama gerekiyorsa, nüfus kayıtları yetersizse ya da belgeyi yabancılar talep ediyorsa noter veremez.
Aşağıda iki yolun farkını, belgenin neye yaradığını ve itiraz hakkını bulacaksınız.
- Sulh mahkemesibaşvuru üzerine yasal mirasçı oldukları belirlenenlere belge verir
- Noteryargılama gerektirmeyen, nüfus kayıtlarının yeterli olduğu işlerde belge verebilir
- Noter veremezyargılama gerekiyorsa, nüfus kayıtları yetersizse ya da belgeyi yabancılar talep ediyorsa
- e-DevletNoterler Birliği ve Adalet Bakanlığı “Veraset İlamı Sorgulama” hizmetleri
Kaynak: Türk Medeni Kanunu md. 598, Noterlik Kanunu md. 71/A–71/C. Ekim 2026'da kontrol edildi.
Mirasçılık belgesi ne işe yarar?
Bu belge, ölen kişinin yasal mirasçılarının kimler olduğunu gösteren resmî kâğıt. Bir banka, tapu müdürlüğü ya da vergi dairesinde mirasçı olarak işlem yapacaksanız kurum sizden bu sıfatı kanıtlamanızı isteyebilir; hangi belgeyi aradığını kuruma sorun. Kanun mirasçıların mirası ölümle birlikte bir bütün olarak kazandığını söylüyor (TMK md. 599); belge ise bu sıfatı kurumlara kanıtlıyor.
Atanmış mirasçılar ve vasiyet alacaklıları için de belge var: kendilerine bildirilmesinden başlayarak bir ay içinde itiraz edilmedikçe, lehine tasarrufta bulunulan kimseye sulh mahkemesince atanmış mirasçı veya vasiyet alacaklısı olduğunu gösteren belge verilir (md. 598/2). Vasiyet varsa süreç daha karmaşık; bu sayfa yasal mirasçılar için olan yolu anlatıyor.
Noter mi, mahkeme mi?
Noterlik Kanunu'nun 71/A maddesi, mirasçılık belgesi verilmesini noterlerin yapabileceği işler arasında sayıyor. 71/B maddesi sınırı çiziyor: yargılamayı gerektiren işler, nüfus kayıtlarının yeterli olmadığı durumlar ve belgenin yabancılar tarafından talep edilmesi halinde mirasçılık belgesi noterler tarafından verilemez. Bu durumlarda sulh hukuk mahkemesine gidiyorsunuz.
| Noter | Sulh hukuk mahkemesi | |
|---|---|---|
| Hukuki dayanak | Noterlik Kanunu md. 71/A–71/C | TMK md. 598 |
| Uygun olduğu durum | yargılama gerekmeyen, nüfus kayıtları yeterli işler | yargılama gerektiren veya nüfus kayıtları yetersiz işler; yabancı talepli işler |
| Başvuru | yazılı ya da sözlü; noter tutanak düzenler | başvuru üzerine mahkeme belgeyi verir |
| Ücret | Noterlik Ücret Tarifesi'nde ayrıca gösteriliyor | güncel harç ve giderleri mahkemeden sorun |
| İtiraz | sulh hukuk mahkemesine | belgenin geçersizliği her zaman ileri sürülebilir (TMK md. 598) |
“Yabancılar tarafından talep edilmesi” ifadesini kanun açıkça yazıyor; hangi durumları kapsadığı konusunda emin olamıyorsanız noterliğe sorun. Evrak listesini noter ya da mahkeme versin; kanun listeyi vermiyor, “nüfus kayıtları” ölçütünü koyuyor. Nüfus kayıt örneğini e-Devlet'ten, yerleşim yeri belgesini yine oradan alabilirsiniz.
Belgeden sonra: itiraz ve saklama
- Nüfus kayıtlarını hazırlayınNoter yolunda nüfus kayıtlarının yeterli olması şart; kendi ve alt-üst soy kayıt örneklerini e-Devlet'ten alabilirsiniz.
- Yolu seçinBasit işlerde noter; tartışmalı ya da yabancı mirasçılı işlerde sulh hukuk mahkemesi.
- BaşvurunNoter yazılı ya da sözlü başvurunuzu tutanağa bağlar; mahkeme yolunda sulh hukuk mahkemesine başvurulur.
- Belgeyi saklayınBanka, tapu ve vergi dairesi işlemleri için aslı ve tarihli bir kopya.
Noterin verdiği belgeye menfaati ihlal edilenler sulh hukuk mahkemesinde itiraz edebiliyor (md. 71/C). TMK ise mirasçılık belgesinin geçersizliğinin her zaman ileri sürülebileceğini ve ölüme bağlı tasarrufun iptaline ilişkin dava hakkının saklı olduğunu yazıyor. Yani belge, mirasçılık haklarınız konusunda son söz değil; kimse itiraz etmese bile sonradan hata ortaya çıkabilir.
Mirasçılık belgesinin sorgulanması için e-Devlet'te Türkiye Noterler Birliği'ne ve Adalet Bakanlığı'na ait iki ayrı “Veraset İlamı Sorgulama” hizmeti bulunuyor. Her ikisi de kimlik doğrulama istiyor; hangisinin hangi belgeleri gösterdiğini hizmet sayfalarındaki açıklamadan okuyun.
Vefattan sonra süreler: hatırlatma
- Vefatmirasçılar mirası kanun gereği bir bütün olarak kazanır
- 10 günölümü bildirmekle yükümlüler nüfus müdürlüğüne bildirir
- Mirasçılık belgesimirasçılık sıfatını gösterir; kanunda ayrı bir son tarih görmedik
- 4 ayölüm ve mirasçılar Türkiye'deyse veraset ve intikal vergisi beyanı
5490 sayılı Kanun md. 31, TMK md. 599, 7338 sayılı Kanun md. 9. Ekim 2026 itibarıyla; ayrıntı için ölüm sonrası evrak rehberine bakın.
Ölümü bildirmekle yükümlü kişiler (defin ruhsatı verenler, hastane ve bakım evi amirlikleri, adlî olaylarda savcılıklar) olaydan itibaren 10 gün içinde nüfus müdürlüğüne bildirmekle yükümlü (5490 sayılı Kanun md. 31). Veraset ve İntikal Vergisi beyannamesi ise ölüm Türkiye'de olduysa ve mirasçılar Türkiye'deyse ölümü izleyen dört ay içinde veriliyor (7338 sayılı Kanun md. 9). Mirasçılık belgesi için kanunda ayrı bir son tarih görmedik, ama vergi süresi bu işi ertelememek için bir ölçü. Ayrıntılı yol haritası için ölüm sonrası evrak rehberine bakın.
Belgeleri bir arada tutmak
Elle: mirasçılık belgesinin tarihli bir PDF'ini ve noter/mahkeme kaşeli aslının fotoğrafını aynı klasöre koyun; her mirasçıya bir kopya verin. Acil durumda hangi belgenin nerede olduğunu aile içinde paylaşmak için dijital acil durum dosyası rehberi işe yarar.
Paperlock'a mirasçılık belgesini, nüfus kayıt örneklerini ve ölüm belgesini eklediğinizde uygulama belgeleri okur ve Face ID ile korunan kasada bulanık önizlemeyle saklar; “mirasçılık belgesi hangi tarihliydi?” diye sorduğunuzda belgeyi önünüze getirir.
Bilgiler Ekim 2026 itibarıyla geçerlidir. Mirasçılık, paylaşım ve vergi konularında kendi durumunuz için bir avukata, noterliğe ya da mali müşavire danışın.